İYİ VE GÜZELDEN HAREKETLE - CAN UĞURATEŞ

9 Ocak 2018 Salı 09:47

Günlük yaşamda sürekli kullanılan kelimeler: İyi ve güzel. Genelde, beğenilen şeyler için güzel, sıradan fakat olumsuzluk içermediği düşünülenler içinse, iyi kelimeleri telaffuz edilir.

Nedir iyi?

İyi, sözlükte: İstenilen, beğenilen nitelikleri taşıyan; kötü karşıtı; bol, çok, aşırı; sağlıklı, esen; yerinde, uygun; doğru olan; yeterli seviyede; yararlı, uygun olarak anlamını buluyor.

İyi, kişiden kişiye ve bakılan perspektife göre değişim gösterirken, kimi zaman aynı istikametten bakışta, ideolojinin etkisindeki öğretilerle, algılara farklı sunulabilir. Mesela, ateş esasen kullanım alanına göre iyidir. Çünkü ısınmaya olduğu gibi, aydınlanmaya da yarar. Ayrıca, pişirme etkisiyle, yemeklerde de yararlıdır. Aynı ateş, suyu ısıtarak, buharın oluşumuyla elde edilen gücün kullanımında da faydalıdır. O halde ateş iyidir diyebiliriz. Peki, aynı ateş değil midir, yangınlarla ormanları ortadan kaldıran, yanan evlerinin ardından aileleri sokakta bırakan ve aynı ateş değil midir, çıkardığı dumanla hava kirliliğine neden olan ya da çıkardığı gaz ile yatağında ısınarak uyumaya çalışan insanları çocuk, genç, yaşlı, ana-baba ayrımı yapmadan ölümlerine neden olan? Şeytan figürü ateşle anılırken, yine bir ateş türü olan meşalenin aydınlanmayı simgelediği de ortada. 

Şimdi ateş iyi midir, yoksa kötü mü? Yoksa kararınca kullanılan yönü müdür, her durumda en iyi olan?

Güzel nedir?

Güzel, sözlükte: Göze ve kulağa hoş gelen, hayranlık uyandıran, çirkin karşıtı; iyi, hoş; beklenene uygun düşen ve başarı düşüncesi uyandıran; soyluluk ve ahlaki üstünlük düşüncesi uyandıran; görgü kurallarına uygun olan; sakin, hoş; okşayıcı, aldatıcı, kandırıcı; pek iyi, doğru olarak anlamını buluyor. 

Güzel de kişiden kişiye ve bakış açısına göre değişim gösteren, algıya dayalı bir kavram. Yapılan işin sonuçlarıyla, elde edilen hâsılanın iki yönü olduğunda, ortaya konulan, baktığı istikametten bir kişiye güzel görünürken, diğerine çirkin gelecektir. Güzelden tanımlanan, algılara göre değişim gösterir.

Karlı, puslu hava, getirdiği zorluklarla çoğu kişi tarafından getirdikleriyle çirkin, fena olarak tanımlanır. Bütçelere ek maliyet getirdiği gibi, dikkatsizlik ve sorumsuzlukla kazaların, ölümlerin de önünü açar. Yollar kapanır, insanlar mahsur kalır. Ancak, böyle bir hava ve özellikle kar, kırsalda güzel olarak algılanır. Çünkü kar, ekinlerin üzerinde bir yorgan vazifesi görürken, bir yandan da tohumları besler. Yer altı su kaynaklarının dolmasını sağlar. Kar, bir tatilci için de, bulunduğu ortamın rahatlatıcı, eğlendirici, dinlendirici etkisiyle güzeldir.

Şimdi kar iyi midir, yoksa kötü mü? Yoksa kararınca ve yerinde olduğunda mıdır, her durumda güzel olan?

O halde önemli olan, her şeyin yerinde ve kararında olması değil midir? Başka bir tanıma ihtiyaçla, doğruluğuyla öne çıkması değil midir?

Her şeyin, yerinde ve kararında olması için, tedbir almak da gerekli değil midir? Tedbir derken, çıkarılan kanunlar da bireylerin, toplumların karşılaşacakları sıkıntıları önleyici tedbir değil midir?

 

Kararında olmayan güzellik bir süre sonra çirkinliğe, iyilik ise, kötülüğe evrilme yönünde ilerleyecektir. O halde, alınacak ussal tedbirlerle, sapmaların önüne geçilmelidir.

Tıpkı, günümüzün en iyi yönetim sistemi olduğu kabul edilen demokrasilerde, istemlerin kuralların dışına taşırılarak, güzel ve iyi olan eşitlik, özgürlük kavramlarının aşırılığında, gruplaşmaların önünü açarak, kavgacılığa sürüklenip, ussallıktan uzaklaşarak, kişisel bağımsızlığı başkalarının hegemonyasına bırakıp, yönetimin, muhteşem bir süratle evrilip diktatöryal rejimlere yönelmesinin önünü açmak gibi. Ancak rasyonel kanunlar, doğru kavramının tanımında uygulamaya konulup, güzel ve çirkin, doğru deyimlerle, uygun retorikle algılara sunulduğunda, iyi eğitilmiş beyinler empati kurarak iyiye, güzele ulaşabilir.

İyi ve güzeli doğru algılamanın gerek ve yeter şartı, doğrudan ve kesinlikle, bilimsel temelli, ussal, etkin, kararlı eğitimdir.

Can UĞURATEŞ  

Görüşlerinizi Bildirin

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.

YAZARIN DİĞER YAZILARI