Bel
fıtığının özellikle görüldüğü bir gruptan ziyade, bel fıtığına yol açabilecek
risk faktörlerinden söz edilmelidir. Bel ağrılarının ancak %3'ü ameliyat
edilmesi gereken bel fıtıklarından kaynaklanır. Bu nedenle hekim muayenesi ve
yapılacak incelemelerin sonuçlarına göre, ilk önerilen yatak istirahatı, ağrı
kesici ve kas gevşetici ilaçların kullanılmasıdır. Alınan bu önlemlere karşın
ağrı, bacaklarda uyuşukluk ve kas güçsüzlükleri geçmezse çözüm ameliyattır.
Risk
grubundaki meslekler:
"
Ağır fiziksel aktivite ve ağır kaldırma gerektiren meslekler (İnşaatlarda
çalışanlar vs.)
"
Devamlı öne eğilme, eğilerek dönme gerektiren meslekler
"
Araba, otobüs, kamyon kullanma gibi vücudu sürekli vibrasyona maruz bırakan
meslekler
"
Uzun süre ayakta durma veya oturma gerektiren meslekler,
Futbol,
halter, kürek ve güreş sporlarıyla uğraşan kişilerde bel ağrısı ve bel fıtığı
sıklığı artmaktadır.
Bel
fıtığının nedenleri nelerdir?
Aşırı
şişmanlık bel fıtığının en sık nedenidir. Vücudumuzun ağırlığını omurgamız
taşır. Omurganın esnekliğini sağlayan ve bir tür destek yastığı olarak görev
yapan disklerin aşırı baskıya maruz kalması, deformasyona ve şeklin bozulmasına
neden olur. Normal şeklini kaybederek dışarıya doğru kabaran, fıtıklaşan disk,
baskı yaptığı sinirin fonksiyonlarını etkileyerek değişik belirti ve bulgulara
neden olur.
"
Vücudumuzun yükünü taşıyan sadece omurgamız değildir. Omurga boyunca uzanan tüm
boyun, sırt ve bel kasları, karın kaslarının da fonksiyonu çok önemlidir.
Hareketsiz yaşam, düzenli egzersiz yapmama gibi durumlarda kaslar yeterince
güçlü olmadığından, kasların taşıması gereken vücut ağırlığı da omurganın
üzerine ek yük getirir. Bu yük, disklerin üzerine binerek fıtıklaşmalarına
neden olur. Günlük yaşantımızda farkında olmadan yük kaldırma, nesneleri itme,
çekme gibi yaptığımız bir dizi harekette, omurga fizyolojisine uygun
davranılmalıdır. Yerden bir yük kaldırılırken mutlaka dizler kırılarak
çömelmeli, yük sonra kaldırılmalıdır. Omuz üstüne yük kaldırılırken ( Çamaşır
asma, dolap yerleştirme gibi) dikkat edilmeli, varsa bir merdiven, sandalye
gibi bir yükseklik üzerinden bu işler yapılmalı, yukarı doğru uzanılmamalıdır.
Günlük çalışma sırasında özellikle masa başında, tam dik pozisyonda oturmalı ve
sandalye bel girintisini destekleyecek biçimde seçilmelidir. Sandalyenin uygun
olmadığı durumlarda, bel girintisini destekleyecek ilave bir yastık aynı işi
görecektir. Yataktan kalkarken aniden bele yük bindirerek doğrulmaktan
kaçınılmalıdır. Önce yan dönmeli, sonra ayakları yatak kenarından aşağı
sarkıtıp dirseklerden destek alınarak doğrulanmalıdır.
Bel
fıtığının belirtileri nelerdir?
Tek veya
her iki bacağa vuran ağrılar, ayaklarda uyuşmalar, hareket kısıtlılıkları,
yürüme ve oturmada güçlük bel fıtığının belirtileridir. Bel fıtığı ilerlerse
iktidarsızlık, çabuk yorulma, idrarını tutamama, yürüyememe gibi belirtiler de
eklenebilir.
Bel
fıtığının tedavisi nedir?
Bel fıtığı
başlangıç aşamasındaysa…Bel fıtığın tedavisi fıtıklaşmanın, yani disk dediğimiz
elastiki maddenin bacağa giden sinirlere yaptığı basının derecesine bağlıdır.
Eğer sadece bel ve bacak ağrısı mevcut, herhangi bir uyuşukluk, güç kaybı,
hareket kısıtlılığı yoksa bel fıtığı başlangıç safhasında demektir. Bu halde
hastaya kas gevşetici ilaçların verilmesi, yatak istirahatı ve belini
zorlayacak hareketlerden kaçınması önerilir. Ayrıca; kesinlikle iki kiloyu aşan
ağırlıkları kaldırmamaları, eğer yerden
bir şey alınacaksa çömelerek alması söylenir, otururken belinin arkasına bel
boşluğunu yok edecek şekilde bir yastık koymaları ve yirmi dakikadan fazla
oturmamaları (Eğer mesleği gereği uzun süre oturması gerekiyorsa her yirmi
dakikada bir yürümesi), stresten kaçınmaları önerilir.
Çok sert
zeminler sanıldığının aksine yararlı değil
zararlıdır. Kaliteli bir yaylı yatakta ve hastanın kendince en rahat
edebildiği pozisyonda yatması daha uygundur.
Bel fıtığı
ilerlediyse…Eğer yukarıdaki önerilere, istirahata ve kas gevşetici ilaçlara
rağmen hastanın şikayetleri devam ediyorsa fizik tedavi uygulanabilir. Fizik
tedavi mutlaka bir uzmanın denetiminde olmalıdır. Fizik tedavi sırasında ilk
bir kaç gün ağrılarda artma olabilir, ama hasta fizik tedavi uzmanının önerdiği
sürece tedaviye devam etmelidir.
Eğer
yapılan tüm tedavilere rağmen hastanın ağrıları geçmemiş ise nükleoplasti
metodu uygulanabilir. Nükleoplasti ileri dereceye ulaşmamış bel fıtıklarında,
fıtıklaşmış diske röntgen altında bir iğne ile girilerek radyofrekans
dalgalarıyla diskin ısıtılması, diskin içindeki sinirlerin harap edilmesi ve
diskin içinde boşluklar açarak fıtığın çökmesi esasına dayanır. Nükleoplasti, tek
seans olarak, lokal anestezi altında hasta uyumadan ameliyathane şartlarında
yapılır ve hastanede yatma gerektirmeden uygulanan bir metottur. Fıtığı tamamen
yok etmesinin garantisi yoktur ve başarı yüzdesi çok yüksek değildir (%60-80).