Ekim ayından bu yana Ortadoğu alanında önemli
yere sahip uzman gazeteci, yazar ve araştırmacıların katılımı ile Enstitü Müdür
Yardımcısı Yrd. Doç. Dr. Nur Köprülü’nün yürütücülüğünü yaptığı Programın 5.
haftasında, NTV Pasaport Programı yapımcısı
sayın Mete Çubukçu “Ortadoğu Yeniden Şekillenirken Öne Çıkanlar; Etnik ve
Mezhepsel Kimlikler” başlıklı konuşmasında bölgede yaşanan son gelişmeleri
tarihsel bir perspektif ile dinleyiciler ile paylaştı.
Katılımcıların yoğun ilgi gösterdikleri
söyleşide Çubukçu, özellikle son yıllarda bölgede yaşanan gelişmeler ele
alındığında Sykes-Picot Anlaşmasının 100. yılında Ortadoğu ülkelerinin
sınırlarının yeniden sorgulandığı bir sürece girildiğini ifade etti. Çubukçu,
“Bizim bundan sonra Ortadoğu’yu nasıl okuyacağımızı gösteren üç temel unsur”
olduğuna işaret ederek; bu unsurların sırası ile 2003 ABD’nin Irak İşgali, 2011
yılında başlayan Arap ayaklanmaları, ve ardından Suriye’de yaşanan kargaşa
olduğunun altını çizdi.
ABD’nin Irak’ı işgali ile birlikte Irak’ta
3’lü bir yapı oluştuğunu – Sunni, Şii ve Kürt – ve IŞİD gibi yeni aktörlerin
ortaya çıktığını anlatan Çubukçu, Arap ayaklanmaları ile Ortadoğu’da varolan
“korku duvarı”nın aşıldığını ifade etti. Söz konusu ayaklanmaların bölgede
henüz yapısal bir dönüşüm getirmediğini ancak artık hiçbir şeyin de eskisi gibi
olmayacağına vurgu yapan Çubukçu, Arap dünyasını etkisi altına alan bu sürecin
yansımalarını ileriki zamanlarda göreceğimizi ifade etti.
Konuşması sırasında 2011’den den sonra
Suriye’deki iç savaş/ kargaşaya değinen Çubukçu diğer ülke örnekleri göz önüne
alındığında; “Suriye’de muhalefetin çok çabuk silahlanmasının ve rejimin de çok
çabuk güç kullanmasının” Suriye krizinin bu boyuta ulaşmasında etkisi olduğunu
söyledi. Çubukçu, “Suriye dediğimiz yer İran ve Lübnan yani Sunni-Şii kartının
işleyeceği yer ... çünkü İran’ın Suriye politikası mezhebidir” dedi.
Mete Çubukçu, ayrıca “Bu bölgelerde yaşan
Kürtler artık bölgenin ana öznelerinden biri olmaya başladı, tarih onları oraya
getirdi ama sonuçta böyle bir olgu var” ifadesini kullanarak bir Kürt
Baharından bahsedildiğini anlattı.
Son olarak Çubukçu, ‘Bu saatten sonra
Suriye’nin geleceğine Suriyelerin karar veresi oldukça güç, bu kadar mezhebi
anlamda bölünmüş ve rovanşit yapılar oluştu Suriyede’ nasıl bir geleceği
olacağı net değil ... Bir de uluslararası aktörlerin de buradaki varlıkları da
belirleyici olacaktır” sözleri ile konuşmasını tamamladı.
Panelin ardından Enstitü Müdürü Yrd. Doç. Dr.
Umut Koldaş ve Müdür Yardımcıları Yrd. Doç. Dr. Nur Köprülü ve Öğr. Gör. Erhan
Ayaz tarafından değerli gazeteci-yazar Mete Çubukçu’ya Teşekkür Belgesi takdim
edildi.