45 yaş üzerindeki herkesin kolonoskopi ile tarama
yaptırması, kolon kanserinin erken teşhis edilmesinde büyük rol oynuyor.
Memorial Bahçelievler Hastanesi İleri Endoskopi Merkezi’nden Gastroenteroloji
Uzmanı Prof. Dr. A. Emre Yıldırım, “Kolon Kanseri Farkındalık Ayı”nda kolon
kanseri ile ilgili bilgi verdi.
Kolon kanseri, yavaş büyüyebilir ve ilk aşamalarda
genellikle belirti vermez. Ancak ilerleyen aşamalarda, dışkıda kan, karın
ağrısı, kabızlık veya ishal, kilo kaybı ve yorgunluk kolon kanserinin
belirtileri arasında yer almaktadır. Kolorektal kanserlere yakalanma riski 50
yaşın üzerinde 6 ile 8 kat oranında artmaktadır. Kolon kanseri için riskli
gruplar da bulunmaktadır. Ailesinde veya 1. derece yakınlarında kolon kanseri
öyküsü bulunanlar ve daha önce kendisinde veya ailesinde riskli polipler
bulunan kişiler ve ülseratif kolit veya crohn hastalığı gibi inflamatuar
bağırsak hastalığı olanlar 45 yaşını beklemeden uygun aralıklar tarama
kolonoskopileri yatırmalıdır.
Kolonoskopi, kolon kanseri gibi bağırsak hastalıklarının
teşhisinde ve tedavisinde çok önemli bir rol oynar. Kanser öncüsü poliplerin
(küçük tümör benzeri oluşumlar) tanısında, çıkartılmasında ve kolon kanseri
taraması için kullanılır. Kolonoskopi son dönemde yaygınlaştığı için,
hastalığın bulunmasında konfor sağlayan etkili bir yöntemdir. Kolonoskopi
yaygınlaşmadığı dönemde, gaitada gizli kana bakılarak kolon kanseri teşhis
edilmeye çalışılmaktaydı. Kolonoskopinin yaygınlaşmasıyla birlikte, 45 yaşını
beklemeden risk faktörü bulunan herkesin kolon kanseri için tarama yaptırması
önerilmektedir.
Kolonoskopi, kolon kanserinin öncü durumlarını
belirlemektedir. Kolonoskopik taramada hastadan çıkan polipin büyüklüğü, sayısı
ve patolojik durumu sorgulanmaktadır. Tüm bulgulara göre kolonoskopik taramanın
sıklığı belirlenmektedir. Bazı polipler kolonoskopi sırasında kolayca
çıkartılabilirken, bazıları için ise daha farklı Endoskopik Mukozal Rezeksiyon
(EMR) veya Endoskopik Submukozal Diseksiyon (ESD) gibi ileri endoskopik
işlemler gerekebilmektedir. Bu sayede kansere dönüşebilecek polipler
ameliyatsız olarak endoskopik şekilde erkenden alınabilmekte ve bu hastalık
önlenebilmektedir. İleri endoskopi üniteleri bu konuda çalışmalar
yürütmektedir. Özel ünitede, özel ekipmanlar ve deneyimli gastroentroloji
uzmanları işlemleri kolaylıkla yapılmaktadır.
Kolonoskopi taramaları düzgün yapılmamış ve kolon
kanserinin çok erken evreleri yakalanamamış, endoskopik tedavi şansı kaçırılmış
ise cerrahi müdahale ile tam tedavi gerçekleştirilebilir. Daha ileri evrelerde
kemoterapi, radyoterapi veya immünoterapi gibi tedaviler de kullanılabilir.
Kolon kanseri, çeşitli faktörlerin bir araya gelmesi
sonucu oluşur. Bu faktörler arasında genetik yatkınlık, yaş, beslenme
alışkanlıkları, hareketsiz yaşam tarzı, inflamatuar bağırsak hastalıkları ve çevresel
faktörler yer alabilir. Bu faktörler içerisinde düzeltilme şansı olanları
düzelterek kolon kanserinden korunmak mümkündür. Kolon kanserinden korunmak
için özellikle beslenmeye ve fiziksel aktiviteye dikkat etmek gerekmektedir.
Şeker ve etin çok yoğun olarak tüketilmesi, kolon kanserine davetiye
çıkartmaktadır. Obezite, alkol ve sigaranın tüketilmesi kişiyi kolon kanseriyle
karşı karşıya bırakacak unsurlar arasında yer almaktadır.