Kemik
tümörlerinin tedavisinde hem hastanın kansersiz bir yaşama kavuşması, hem de
eski fonksiyonlarının da korunması önemlidir. Temel hedef, yaşam kurtarmanın
yanı sıra uzuvların fonksiyonel durumunu koruyan 'ekstremite koruyucu
cerrahi'lerdir. Memorial Antalya Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Bölüm Başkanı
Prof. Dr. Ahmet Turan Aydın, kemik tümörlerinin tedavisi hakkında bilgi verdi.
Kötü huylu tümörler sert ve ağrılı olur
Kemik
tümörleri genellikle belirti vermez. Özellikle iyi huylu olan kemik tümörleri,
çocukluk çağında koşma ya da hareket halindeyken düşme gibi herhangi bir
yaralanma ya da kırık gibi durumlarda çekilen MR ya da röntgen gibi görüntüleme
yöntemlerinde tesadüfi olarak ortaya çıkabilir. Erişkinlerde de özellikle kemik
ağrıları ya da hareket kabiliyetindeki sıkıntılar nedeniyle çekilen filmlerde
yine iyi huylu olan tümörlerin tespit edilmesi mümkündür. İyi huylu kitleler
genellikle ağrısız, hareketli, cilde çok yakın bir şekilde konumlanmış ve çok
büyük olmayan özelliklere sahiptir. Bu nedenle de hastanın yaşam kalitesini bir
anda düşürerek, kemik hasarlarına yol açmaz. Kötü huylu tümörler ise çoğunlukla
ağrılıdır ve belirtileri de o ana kadar herhangi bir sorun yokken; en küçük bir
harekette, yere eğilme sırasında, adım atarken, uyku esnasında dönerken, çok
önemsiz bir incinme sonucu bir anda kemik kırığının oluşması şeklinde
görülüyor. Bir anda ortaya çıkan ağrılı şişlikler ve hızla büyüyen kistler de
tümörün bir başka belirtisi olarak göze çarpar. Eğer şüpheli bir durum varsa,
muayene sonrası ileri radyolojik tetkikler ve biyopsiler ile tanı konulabilir.
Tedavi de hastaya özeldir.
BÜYÜME
ETKİLENMİYOR
Genç hastaya
biyolojik revizyonlar
Tedavinin
hangi şekilde yapılacağını; hastanın yaşı ve hayat kalitesi belirler. Protez,
özellikle genç hastalar için avantajlı değildir. Çünkü ömrü 15-20 yıl gibi
düşünülür ve 30'lu yaşlarda protez konulan bir hasta, 45-50'li yaşlarda yeni
bir proteze ihtiyaç duyar. Protez kişinin yaşam kalitesini artırsa da daha çok
ileri yaş hastalar için tercih edilmesi gereken bir seçenektir. Bu nedenle genç
hastalar için en uygun tercih, biyolojik revizyonlardır.
Her iki bacaktaki yedek kemik fibula
Kemiğin,
tümörlü kısmının çıkarılıp yerine yedek kemik konulma işlemi, biyolojik
revizyon cerrahisinde sıklıkla kullanılır. Fibula, her iki bacakta da yedek
olarak bulunan bir kemiktir ve tümör hangi bacaktaysa diğer bacaktaki fibula
onun yerine yerleştirilebilir. Özellikle çocuklarda kemik tümörü varlığında,
ameliyat sırasında tümörü çıkarırken eklem yüzü ve büyüme kıkırdağı da
çıkarılmak durumunda kalınabilir. Böyle durumlarda yine yedek kemik fibula
devreye girer ve büyüme kıkırdağı ile birlikte tümör nedeniyle çıkarılan
bölgeye nakledilir. Çocukluk çağında ortaya çıkan ve büyüme üzerinde olumsuz
etkisi bulunan bu durum da ortadan kaldırılmış olur. Çocuklar ameliyat sonrası
sağlıklı yaşıtları gibi koşup oynayabilir, top oynayarak çeşitli fiziksel
aktivitelerde bulunabilirler.
Kemiklerde,
tümörlü bölgenin çıkarılması ile oluşan boşluklu kısımlar da yedek kemik ile
köprüleme sayesinde doldurulabilir. Özellikle uzun kemiklerde ortaya çıkan ve
büyük tümörlerin alınmasına bağlı olarak o bölgede oluşan boşluğu doldurmak
için de her iki bacaktaki fibula, dondurulmuş kemik ile bir arada
kullanılabilir. Tümörlü kemiğin vücuttan çıkarılarak tümörden temizlenmesi ve
ardından da -180 derecelik sıvı azot kazanında dondurulması ilkesine dayanan
'donmuş kemik' yöntemi sayesinde, kemiğin dayanıklılığı ve biyolojik aktivitesi
önemli ölçüde korunabilir. Dondurulan kemik, enfeksiyon riskine karşı içi
antibiyotik içerikli kemik çimentosu ile doldurularak nakledilir. Dondurarak
koruma işlemi ile kemik, gerçeğe uygun olarak yerine konulabilir.
VÜCUTTAN
ÇIKARILAN TÜMÖRLÜ KEMİĞE RADYOTERAPİ İLE MÜDAHALE
Günümüzde
uygulanan özel ameliyat tekniklerinden biri olan puzzle yöntemi ile tümörlü
kemik vücuttan çıkarılıp radyoterapi ünitesinde ışınlanarak üzerindeki
tümörlerden temizlenir. Ardından kesildiği bölgeye, puzzle'ın bir parçası gibi
yerleştirilir ve vücudun uygun bölgelerinden alınan kök hücreler ile eski
fonksiyonlarına kavuşması sağlanır. Eğer tümör kemik üzerinde çok odaklı bir
şekilde konumlanmışsa, böyle durumda o bölge kesilip çıkarılır ve steril
bezlere sarılarak radyoterapi ünitesine gönderilir. Kemik ışın tedavisi
kafesine konulur ve ışınlama yapılır. Orada belli bir süre radyasyon ışınlaması
yapıldıktan sonra kemik tekrar ameliyathaneye getirilir. Ortopedi cerrahları,
kemiğin bütün bölgelerini temizleyerek, tümörlerden tamamen arındırır. Kemik,
kesilerek alınmış olduğu yere, iyileşmiş olarak tekrar yerleştirilir.
BACAĞINDAN
GREYFURT BÜYÜKLÜĞÜNDE TÜMÖR ÇIKARTILDI
Antalya'da
yaşayan 20 yaşındaki Ümmü Alkan, diz kapağının arkasında bulunan ve greyfurt
büyüklüğünde olan tümör nedeniyle yürüyemeyecek duruma gelmişti. Ailesinde çok
sayıda kişide romatizmal sorunlar olduğunu bildiği için de ağrıların kaynağını
bu hastalığa bağlayan Alkan, gece ağrı ile uyanmaya başlayınca hastaneye
başvurdu.
Acil MR
tetkikleri ile kitle tespit edildi ve biyopsi yapılması gerektiği söylendi.
Biyopsi sonucuna göre acil ameliyat olması gerekiyordu. Prof. Dr. Ahmet Turan
Aydın ile buluşan aile, hastalık ve tüm süreç hakkında bilgi aldı. Ümmü
Alkan'ın bacağındaki tümörün özelliğinin saptanması için parça alınarak
incelendi. Ardından da Pet CT ile tüm vücut taraması yaptırması istendi. Pet
sonuçlarına göre bacağındaki tümör vücutta herhangi bir noktaya yayılmamıştı.
Bu iyi haberi alan aile artık kızlarının ameliyatı için gün saymaya başladı.
Yedek kemik
konuldu
Prof. Dr.
Ahmet Turan Aydın, durumu şöyle anlattı: "Bu tümörlerin görülme riski
milyonda bir. Bu hastada biyolojik rekonstrüksiyon gerçekleştirerek, kemiği
kesip onun yerine fibuladan aldığımız bazı olgulardan bir kemik dokusuyla o
eksiği tamamladık. Hastanın fonksiyonu da korunmuş oldu. Bunun için her iki
bacakta da bulunan fibula adlı kemiği kullanıyoruz. Sorun hangi bacakta ise
diğer bacaktaki kemiği, tümörlü kemiği çıkararak onun yerine koyuyoruz."
Başarılı bir
ameliyat ile bacağındaki kitle çıkarılan Ümmü Alkan, "Ben de artık
yaşıtlarım gibi sağlıklı bir yaşam süreceğim için çok mutluyum" diyor.