Ancak özellikle 8 haftadan uzun süren
öksürüğün asla hafife alınmaması gerekiyor. Çünkü dinmeyen öksürük önemli bir
hastalığın habercisi olabileceği gibi, bizzat kendisi de zamanla şah damarı
yırtılması gibi önemli komplikasyonlara yol açabiliyor. Acıbadem
Üniversitesi Atakent Hastanesi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Pelin Uysal, kimi zaman insanı canından bezdiren
inatçı öksürüğün hangi hastalıklara işaret edebileceğini anlattı, önemli
bilgiler verdi.
Astım
Kronik öksürük, astımın en belirgin semptomlarından
biri. Hırıltılı solunum, nefes darlığı ve göğüste sıkışma hissi gibi
semptomlara eşlik edebileceği gibi, tek başına da ortaya çıkabiliyor. Gıcık
öksürük şeklinde gelişiyor. Genellikle kuru oluyor yani balgam içermiyor,
geceleri artıyor ve kronik bir hal alıyor. Ayrıca alerjik astım da öksürük
nedeni olabiliyor. Alerjik astımda öksürük sabaha doğru artıyor. Özellikle
koşunca öksürük, göğüste sıkışma ve hışıltılı yakınmalar oluyor.
Gastroözofageal reflü
Gastroözofageal reflü de kronik öksürüğün en sık
görülen nedenlerinden biri. Mide asit sıvısının mideden yemek borusuna doğru
geri gelmesiyle oluşan tahriş sonucu öksürük ve göğüs yanması meydana geliyor.
Kahve, baharatlı ve yağlı besinler tüketildiğinde artan, geceleri rahatsız
edecek şekilde nöbetler halinde gelen ve 3 haftadan fazla süren öksürüğün
altında yatan etken reflü olabiliyor.
KOAH
Kronik ilerleyici nefes darlığı ile karakterize bir
hastalık olan KOAH (Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı) da, şiddetli ve
kronik öksürüğün en ciddi sorumlularından. Göğüs
Hastalıkları Uzmanı Dr. Pelin Uysal KOAH hastalığında öksürüğün uzun süreli
ve çoğu zaman balgamlı olduğuna dikkat çekerek, “Öksürüğe sıklıkla nefes
darlığı ve tıkanma da eşlik ediyor” diyor.
Gizli kalp yetmezliği
Gizli kalp yetmezliğinde öksürük önemli bir
bulgu olabiliyor. Ancak öksürük genellikle üst solunum yolları enfeksiyonu ya da
bronşit gibi akciğer kaynaklı nedenlerden kaynaklandığı için yaşamsal öneme
sahip bu hastalık atlanabiliyor. Öksürük genellikle yatınca ortaya çıkıyor,
ayağa kalkınca veya oturunca hafifliyor. Öksürükle birlikte pembe renkli balgam
da görülebiliyor.
Bronşit
Bronşit öksürük yapan bir başka önemli
hastalıklardan. Kronik bronşit 2 yıldan fazla devam eden ve yılın 3 ayı kadar
süren bir zamanda balgamlı öksürük yapıyor.
Tiroit bezi iltihabı
Öksürüğün işaret ettiği bir başka hastalık da, ender
de görülse tiroit bezi iltihabı. Bu hastalıkta öksürük hırıltı bir özellikle
sergiliyor. Astım atağındaki kuru öksürük gibi de olabiliyor ve tedavi sonrası
geriliyor.
Bazı hipertansiyon ilaçları
Hipertansiyon, diyabetik nefropat ve kalp
yetmezliği gibi hastalıkların tedavisinde yaygın olarak kullanılan ACE
inhibitörlerinin en sık yol açtığı yan etki, kuru öksürük oluyor. Tedaviye
başladıktan birkaç saat sonra ortaya çıkabildiği gibi haftalar veya aylar sonra
da gelişebiliyor. Bu durumda başka bir ilaç tedavisine geçiliyor.
Sigara
İçinde katran dahil pek çok kanserojen madde ve
bağımlılık yapıcı nikotin içeren sigara öksürük reseptörlerini de olumsuz yönde
etkiliyor. Öksürük sigara içen kişilerde özellikle sabahları koyu renkli
balgamla birlikte oluyor. Öksürük genellikle kronik bir seyir alıyor. Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Pelin Uysal,
sigara içen hastaların bazen öksürüğü sigaraya bağladıkları için önemsemeyerek
hekime başvurmadıklarını, bunun sonucunda da KOAH gibi önemli hastalıkların
tanısının geciktiğini söylüyor.
Psikolojik öksürük
Erişkinlerin yüzde 9’unda, bilinen bir solunum
sistemi hastalığı olmadığı halde kronik öksürük mevcut. Literatürde
“alışkanlık” veya “tik” öksürüğü olarak tanımlanıyor. Hastalar herhangi bir
fiziksel neden olmadığı halde sanki boğazlarına bir şey takılmış gibi hissedip
öksürüyor. Bu hastalarda depresyon daha fazla oranda görülüyor.
Sinüzit
Kronik öksürük yakınmasının altında yatan
nedenlerden biri de, sinüslerin iltihaplanması. Yapılan çalışmalar kronik
öksürüğü olan her 3 hastadan birinde sinüzit olduğunu ortaya koyuyor. Bu
hastalıkta öksürük genellikle kuru tipte ve geniz akıntısına bağlı oluyor.
Çeşitli akciğer hastalıkları
Zatürre başlangıcında öksürük kuru ve kesik kesik
oluyor. İlerlediğinde kronik hal alan öksürüğe balgam ile göğüs ağrısı da eşlik
ediyor. Kanlı balgam da gelebiliyor. Yaygın olmamakla birlikte öksürüğün
nedenleri arasında yer alan tüberkülozda öksürükle beraber kanlı balgam sık
görülüyor. Kronik öksürüğün altında yatan neden sarkoidoz nonastmatik
eozinofilik bronşit gibi interstisyel akciğer hastalıkları olabiliyor. Ayrıca
enfeksiyon sonrası bronş hassasiyeti nedeniyle devam eden ve çevresel ile
mesleksel ajanlara bağlı etkenler (fırıncı
astımı, kauçuk işinde çalışanlarda latex alerjisi gibi), kronik hastalarda
yutmaya bağlı aspirasyon nedeniyle bronşektazi hastalığı gibi bronşitin ileri
derece formlarında da öksürük sık görülüyor.
Akciğer ve
gırtlak kanseri
Akciğer tümörleri de daha nadir olmakla birlikte,
boyut ve yerleşim yerlerine göre öksürük yapabiliyor. Ağır sigara içicilerde yeni ortaya çıkmış
öksürük ya da var olan öksürüğün karakterinde değişme (balgam eklenmesi, sık
olması gibi) ve kanlı balgamlı öksürük olması halinde bu durum akciğer kanseri
habercisi olabiliyor. İnatçı öksürüğe ses kısıklığı eşlik ediyorsa özellikle sigara
içen kişilerde öksürük gırtlak kanserine de işaret edebiliyor.