Yakın Doğu Üniversitesi Basın ve
Halkla ilişkiler Dairesi Müdürlüğü'ne açıklamalarda bulunan YDÜ Hastanesi Göğüs
Hastalıkları Anabilim Dalı Uzmanı Dr. Fadime Tülücü, Kronik Obstrüktif Akciğer
Hastalığına Karşı Küresel Girişim Grubu tarafından her yıl Kasım ayının 3.
Çarşamba’sı olarak belirlenen Dünya KOAH Günü, bu yıl 19 Kasım 2014 tarihinde
çeşitli etkinliklerle gerçekleştirildi. Her sene KOAH hastalığıyla ilgili bir
temanın seçilerek, yazılı ve görsel basın aracılığıyla toplumda farkındalığın oluşturulmasının
hedeflendiği günde bu yıl tema olarak “yürüyüş” seçildi.
Sağlıklı Bir Yaşam İçin KOAH’a
Karşı Her Gün Yürüyün!
Yakın Doğu
Üniversitesi Hastanesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Uzmanı Dr. Fadime
Tülücü, toplumda hastalığa karşı bilincin oluşması için KOAH hakkında merak
edilen soruları yanıtladı.
KOAH nedir?
Kronik Obstüktif
Akciğer Hastalığı, akciğerde hava
akımı kısıtlanması ile karakterize olarak ilerleyici ve tam olarak geri dönüşümlü olmayan, buna
karşılık önlenebilir ve tedavi edilebilir bir akciğer hastalığıdır. Zararlı gaz ve partiküllerin solunması ile
oluşan mikrobik olmayan bir iltihaplanmaya bağlı gelişir. Sadece akciğerle
sınırlı kalmayıp diğer organları da ilgilendirir.
Toplumda sık görülen bir hastalık
mıdır?
Dünyada KOAH %5 ile %20
sıklığında görülmektedir. Hayati risk taşıyan hastalıklar sıralamasında hızla
3. sıraya yükselmektedir ve sakatlığa yol açan hastalıklar arasında 13.
sıradadır. Yapılan çalışmalarda, koroner arter
hastalığı, kalp yetmezliği, şeker hastalığı, yüksek tansiyon şikayetleriyle
dahiliye ve kardiyoloji servislerinde yatan hastaların yaklaşık %35'ine KOAH'ın
da eşlik ettiği ve bunun sonucunda hastalıkların daha ağır seyretmesine sebep
olduğu belirlenmiştir. Buna rağmen, yapılan araştırmalar dünyada KOAH’lı
hastaların yalnızca %25-50’sinin tanı aldığını göstermiştir.
Risk
faktörleri nelerdir?
KOAH hastalarının %90’ında tütün ürünleri (sigara,
pipo, puro, nargile vs.)
kullanımı veya dumana maruz kalma görülür. Bunun dışında ısınma, yemek pişirme
gibi sebeplerle kapalı ortamda odun, kömür gibi organik yakıtların
kullanılması, dumanının solunması veya
bazı meslek gruplarında (maden, metal, odun, kağıt, tahıl, çimento,
tekstil işçiliği vb.) toz, duman ve zararlı gazlara
maruz kalmak da hastalık için risk oluşturmaktadır.
Yaşanılan şehrin hava kalitesi
KOAH hastalığına neden olabileceği gibi, daha çok hastalığın seyri ve atakların
sıklığında etkin rol oynamaktadır. Hastaların %1’inden az bir kısmında,
özellikle genç yaş gruplarında, akciğer hasarına yol açan genetik bir hastalık
rol oynar. Astım da, KOAH riskini 12,5 kat artırır.
Sigara kullanımı KOAH hastalığını
nasıl tetikler?
Sigara dumanındaki toksik
maddeleri atabilmek için, vücudun savaşcı hücreleri hava yollarına birikir. Bu
mücadele için salınan maddeler, hava yolları
ve akciğerdeki hava keseciklerinin
yapısını bozar, balgam
miktarı artar, hava
yolları daralır, hava akım hızı azalır,
akciğerde kirli hava birikir ve kana oksijen
geçişi bozulur.
Hangi belirtilerde hastalıktan
şüphelenilmelidir?
40 yaş üstündeyseniz, sigara
içiyorsanız, uzun süren, tekrarlayan öksürüğünüz, balgam çıkarmanız varsa,
yaşıtlarınızdan daha erken veya eskisinden daha çabuk yoruluyorsanız KOAH
olabilirsiniz!
Genellikle hastalar, nefes darlığı
günlük aktivitelerini etkileyecek duruma geldiğinde doktora başvurur. Doktora
başvuruda gecikmenin en önemli sebebi, şikayetlerin sigara içimine ve yaş
ilerlemesine bağlanmasıdır. Oysa ki, hastalık erken dönemde teşhis edilebilirse
durdurulabilir, daha iyi yaşam koşulları sağlanabilir ve hayati kayıplar
azaltılabilir. Ancak bilinmelidir ki, hastalık hangi evrede olursa olsun
hastanın solunumunu iyileştirmek için yapılabilecek bir yöntem mutlaka vardır.
Hastalığın
tanısı nasıl konulur?
Hastalığın
tanısı solunum fonksiyon testleri ile konulur. Özel bir laboratuvarda
bilgisayara bağlı bir cihazla hastanın nefes ölçüm testleri yapılır. Bu yöntem
ile tanı konulmasının yanı sıra hastalığın seyri, ataklar, verilen tedaviye
cevap da değerlendirilir.
Hastalığın tedavisi nasıldır?
Sigara kullanımının bırakılması
tedavinin en önemli basamağı olup hastalığın ilerlemesini önleyecektir. Ağız
içine püskürtülen nefes açıcı ilaçlar hastaların şikayetlerini azaltmak,
solunum konforunu iyileştirmek, egzersiz kapasitesini artırmak için kullanılır.
Solunum yoluyla verilen ilaçların etkili olması için doğru şekilde kullanılması
gerekir.
Zatürre ve grip aşılarının
yapılması, dengeli beslenme, hastanın standart kilosuna kavuşturulması da
tedavinin birer basamağıdır.
Doğru nefes almayı, balgam
çıkarmayı, solunum kaslarını en az eforla en iyi şekilde kullanmayı ve
güçlendirmeyi öğreten pulmoner rehabilitasyon
programları uygulanır. Hastaya atak
için risk faktörleri öğretilip, nasıl korunması gerektiği anlatılır.
Akciğerlerin daha iyi çalışması
için egzersiz zorunludur. Fakat hastalar genellikle egzersizden korkar, nefes
darlığı nedeniyle egzersiz yapamayacağını düşünür veya nefes darlığının
artacağından korkarlar. Bu düşünce doğru değildir. Aksine hareketsiz kalınması,
kasların zayıf düşmesine ve nefes darlığının artmasına neden olur. Hareketli ve
aktif bir yaşam akciğer kapasitesini arttırır, hastalığın ilerlemesini
yavaşlatır.
Bu nedenle herkesin yapabileceği
en kolay ve etkili egzersiz yürüyüştür. Bu yıl KOAH Günü vesilesiyle tekrar
vurguluyoruz: Sağlıklı bir yaşam için, KOAH
hastalığından korunmak veya hastalığınızın ilerlememesi için yürüyün! Her gün
bir adım fazla yürüyün!