Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Beyin Hastanesi Uzman
Klinik Psikolog Nuran Günana, pandemi sonrası normalleşme dönemine çocukların
uyum sağlayabilmesi için yapılması gerekenler konusunda tavsiyelerde bulundu.
Günana, “Ülkemizde koronavirüs salgınının başladığı
günden bu yana çevremizdeki çoğu kişinin korku, kaygı, öfke, çaresizlik,
güvensizlik, kontrol kaybı, geleceğe karşı ümitsizlik duyguları içinde
olduklarını gördük ve bu duyguları kimi zaman tecrübe ettik” dedi.
Uzun bir süredir 65 yaş üstü ve 18 yaş altı çocuk ve
gençlerin de evlerinde olduklarını hatırlatan Günana, “Bu süreçte aileler ve
çocuklar da çok zor bir süreçten geçti. Ebeveynler çocukları ile belki de
hayatlarında ilk defa bu kadar uzun bir süre birlikte vakit geçirdiler. Bu
zorlu süreç tam anlamıyla atlatılamasa da normalleşme süreci için bazı adımlar
atılmaya başlandı” diye konuştu.
Nuran Günana, bu dönemin daha uyumlu geçirilmesi için
tavsiyelerini şöyle sıraladı:
Çocuklarla sağlıklı bir iletişim kurulmalı: Her şeyin
başı iletişimden geçer. Bu sebeple, ilk olarak ebeveynler ve çocuklar arasında
iletişim kuvvetli olsun ki çocuklar yaşadıkları sorunların daha etkili bir
şekilde üstesinden gelebilsinler. Sağlıklı iletişim birbirlerini dinleyen,
anlayan ve çözüm getiren aile üyeleri içinde başlar. Sağlıklı iletişim
kurabilmek için, iyi bir dinleyici olmak, çocukların ne söylediklerine önem
vermek ve konuyu birlikte tartışmak, konuşurken göz teması kurmak ve dokunmak,
çocukların duygularına önem vermek ve onu anladığınızı gösterebilmek,
başarıları üzerine konuşmak ve güven vermek, çocukla iş birliği yapmak önemli
faktörlerdir. Tüm bu faktörlerin ebeveynler tarafından gözden geçirilip yerine
getirilmesi çocuğun her türlü zorlukla daha kolay şekilde başa çıkmasını
sağlar, problem çözme becerilerini geliştirir.
Çocuklar bilgilendirilmeli: Bugüne kadar çocuklara
virüsten korunma yolları defalarca anlatılmış olabilir. Ancak, bu yeni
düzenleme ile çocukların farkındalıklarının artması açısından tekrar
bilgilendirilmesinde fayda var. Çünkü, kendi yaş grubu arkadaşlarını veya
yakınlarını görebilirler ve temas etmek isteyebilirler. Bu sebeple, tekrar
virüs ve korunma yollarının gündeme getirilmesinde fayda olacaktır. Örneğin,
‘Virüs çok küçük olduğundan bizler onu göremiyoruz. Evimiz temiz ve güvendeyiz.
Virüs ile başa çıkmak bizim elimizde ve çok kolay. Eğer ellerimizi güzelce
yıkarsak, maskelerimizi takarsak, insanlarla öpüşmezsek ve sarılmazsak ve
ayrıca ellerimizi ağzımıza, yüzümüze sürmezsek o zaman önlem almış oluruz ve bu
virüs bize asla yaklaşamaz’ gibi söylemlerde bulunabiliriz. İşe gidemeyen
ebeveynler, dışarıdan gelmedikleri için evde hiç maske ve eldiven kullanılmamış
olabilir. Bu durumda çocuklar bu tür malzemelere alışık olmayacaklarından
dolayı onlara güzel bir dille açıklama yapılması ve üzerine karşılıklı
konuşulması gerekir. Bu konuda öncesinde evde birlikte birkaç gün oyun içinde
prova yapılmasında fayda olabilir.
Çocukla sohbet edilmeli: O gün nasıl hissettiğini sormak,
kısacası duygu ve düşüncelerini ifade etmesi için alan yaratmak önemli bir adım
olacaktır. İyi bir dinleyici olmanın en önemli özelliklerinden biri, çocuğun
hislerine ayna olabilme ve duygu ve düşüncelerini anlamak için onunla empati
kurabilmektir. Bu sebeple, bu yeni durum ile ilgili ne ve nasıl hissettiği
hakkında karşılıklı konuşulmasında fayda var. Ortada başa çıkılamaz bir tehlike
olmadığına dair inançları kendilerini güvende hissetmelerine neden olacağından
bu sürece daha kolay adapte olacaklardır.
Rol model olmak önemli: Bazı çocuklar yaşamlarında
meydana gelen değişiklere hemen ayak uydurabilirken, bazı çocuklar ise
değişimlere çok zor adapte olurlar. Bunun sebebi, ailelerin çocuklarına bu
süreçte nasıl rol model olduklarına ve stres faktörleri ile etkili bir şekilde
nasıl başa çıkabildiklerine bağlıdır. Ebeveynler bu süreçte çocuklarının dışarı
çıkmalarıyla ilgili kaygılı ve stresli olurlarsa çocuk da aynı tutum içine
girecektir. Bu sebeple, sakin kalmak ve yaşlarına uygun bir şekilde doğru önlemleri
alarak dışarı çıkmanın o kadar da kötü bir fikir olmadığını açıklamak önemli
bir adım olacaktır. Çocuğa ‘biz iyiyiz, güvendeyiz ve iyi olacağız’ gibi
söylemlerle çocuğun rahatlatılması sağlanmalıdır. Eğer ki çocuk küçük yaşlarda
ise ve normalleşme dönemi ile ilgili çok kaygılı, endişeli ve stresli ise o
zaman oyuncaklar üzerinden sembolik oyunlar vasıtasıyla bu durum çocuğa
anlatılmaya çalışılmalıdır.