Kazakistan Oyunu - ADEM AKÖL

12 Ocak 2022 Çarşamba 12:24

Hatırlayacaksınız, Nahçıvan’da 3 Ekim 2009’da imzalanan anlaşma ile kurulan Türk Konseyi diğer adıyla Türk Keneşi, 12 Kasım 2021 tarihinde “Türk Devletleri Teşkilatı” olarak isim değiştirmişti… Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan’ın tam üye olduğu örgüte, Macaristan ve Türkmenistan da gözlemci üye olarak katılmışlardı.

Türklük dünyasında büyük bir gelişme olarak kabul edilen teşkilatın kurulmasından; pek açığa vurmasalar da, huzursuz olanlar ve bu huzursuzluğu “gün gelir kullanırım” diye ajandalarına not düşen devletler vardı.

Burada, Sovyetler Birliği’nin 1991’de dağılması sonucunda bağımsızlık kazanan Cumhuriyetlere; Rusya’nın şart koştuğu 2 hususu sizlere hatırlatma gereği duyuyorum… Birincisi, Cumhuriyetlerin ellerindeki nükleer başlıklı silahların Rusya’ya iade edilmesi idi ki bunu Amerika da böyle istiyordu… İkincisi ise bağımsızlık ilan eden ülkelerde bulunan Rus asıllı vatandaşların güvenlik sorunu yaşamaları halinde; Rusya, doğrudan müdahale edebilecekti.

Bu haktan yararlanan Rusya; Rus nüfusun çoğunlukta olduğu Gürcistan’ın Güney Osetya bölgesine girdiği 2008 yılından beri orada bulunuyor… Yine Rusları koruma gerekçesi ile 2014 yılında Kırımı ilhak ederken, Ukrayna’nın batısında bulunan Rus nüfusun yoğun olduğu Donbass bölgesini de işgal eder.

Kazakistan’da da buna benzer bir durum var… Hazar Denizi kıyılarındaki petrol ve uranyum gibi zengin yeraltı kaynaklarının bulunduğu Mangistau bölgesinde yaşayan nüfusun çoğunluğu, Rus asıllı Kazakistan vatandaşıdır.

Kazakistan’da 1 Ocak günü LPG’ye yapılan yüzde yüzlük zammı protesto etmek için, bu bölgede bulunan Aktau kentinde halk sokağa dökülür… Ülkedeki motorlu araçların yüzde 90’ı LPG kullanmaktadır çünkü… Protestolar ülkenin en büyük şehri olan Almatı ve başkent Nursultan, eski adıyla Astana’ya yayılır.

Bunun üzerine Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, yapılan zammı geri çekerek Başbakanı da görevinden alır, ancak protestolar durmaz… Protestocular, ülkenin kurucusu ve Güvenlik Konseyi Başkanı Nur Sultan Nazarbayev’in heykelini devirerek TAV tarafından işletilen Almatı Havalimanının kontrolünü de ele geçirir.

Oluşan büyük tepki üzerine, Cumhurbaşkanı Tokayev, ülkede OHAL ilan ederek Nazarbayev’i de görevden alır ancak protestolar artarak yüzlerce insanın yaralanmasına ve ölmesine neden olur.

Sonunda Tokayev, Rusya, Belarus, Ermenistan, Kırgızistan ve Tacikistan’ın üye olduğu NATO benzeri askeri bir örgüt olan “Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü” CSTO’dan yardım istemek zorunda kalır… Ve vakit kaybetmeden Rus ve Ermeni askerleri ‘olaylar yatışana kadar’ Kazakistan’a girer.

Kazakistan sadece 18 milyon insanın yaşadığı, alan olarak ise Türkiye’nin 3 katından daha büyük bir ülke… Petrol rezervleri bakımından dünyada 12. sırada… Brezilya, Katar, Çin gibi ülkelerden bile daha fazla petrole sahip.

Ancak halk, gelirin büyük kısmını elinde tutan Nazarbayev gibi birkaç aile dışında, yokluk içinde yaşıyor… Ülkede çok büyük yolsuzlukların olduğu, başkentten gönderilen yerel yöneticilerin de bu yolsuzlukların planlayıcıları olduğu iddia ediliyor… Bu yüzden, yerel yöneticilerin halk tarafından seçilmesi isteniyor… Ancak o bölgelerdeki nüfusun çoğunluğu Rus kökenlidir.

12 Kasım 2021’de “Türk Devletleri Teşkilatı” olarak isim değiştiren Türk Konseyi’ne üye Kazakistan, bir süre önce de kullandığı Kiril alfabesi yerine Latin alfabesine geçiş yapmış ve trafik levhalarında, Rusya’nın ve Kazakistan vatandaşı Rusların hiç hoşuna gitmeyen, yeni bir düzenleme başlatmıştı.

Kazakistan’a Rus askerlerinin giriş sebebi: Türk Devletleri Teşkilatı’mı? Güney Osetya, Kırım ve Donbass örnekleri mi? Yoksa Kazakistan kartını vererek Ukrayna konusunda mutabakata varma ihtimali olan, ABD-Rusya emperyalizmi mi? Bugünden anlamak çok zor.

Ancak bu durumun, Türkiye ve Azerbaycan’ı çok yakından ilgilendirdiği kesindir… Türk Dış İşleri Bakanlığı’nın, Kazakistan’daki gelişmeleri yakından takip ettiklerini açıklamasının ardından, nasıl bir politika izleneceği merak edilmektedir.

Bunun hem Kazak halkına, hem Türk Devletleri Teşkilatı’na, hem bölge istikrarına, hem de Türkiye’ye yarar sağlayacak bir politika olması gerekmektedir… 1500 yıllık Türk devlet aklının böyle bir gücü ve yeteneği vardır.

Günün Sözü

Hepimiz özel bir nedenle buradayız; geçmişinizin tutsağı olmayı bırakıp, geleceğinizin mimarı olun.

Robin Sharma

Kanadalı yazar

Görüşlerinizi Bildirin

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.

YAZARIN DİĞER YAZILARI

İNGİLİZCE YAZILARI