Kırgızistan-Tacikistan Sınır Çatışması - ADEM AKÖL

6 Mayıs 2021 Perşembe 00:27

Orta Asya’da, denize çıkışı olmayan ülkelerden 2 tanesi Kırgızistan ve Tacikistan’dır… 200 bin kilometre karelik yüz ölçüme sahip Kırgızistan’da 7 milyon; 143 bin kilometre karelik yüz ölçüme sahip Tacikistan’da ise 10 milyon insan yaşar… Kırgızlar, Türkçenin bir lehçesi olan Kırgızca, Tacikler ise Farsçanın bir lehçesi olan Tacikçe konuşur… Kırgızlar Sünni Müslüman, Tacikler ise Şii Müslümandır.

Her iki ülke de Bolşevik Devrimi’nden sonra kurulan Sovyet Sosyalist cumhuriyetler Birliğine katılır 1920 yıllarında… O dönemlerde Sovyetler Birliği’nin sömürgeci anlayışı ile hazırlanır iki ülkenin haritaları… Bölgelerin etnik yapıları gözetilmeden ve özellikle sorun oluşturabilecek bir düşünce ile çizilmiş sınırlar.

Kırgızistan’ın güney bölgesi ile Tacikistan’ın kuzey bölgeleri birbiri içerisine girerken; Taciklerin yoğun olduğu bazı bölgelerin etrafı Kırgız topraklarıyla, Kırgızların yoğun olduğu bazı bölgelerin etrafı da Tacik topraklarıyla çevrelenmiş.

O kadar ki; 970 kilometrelik Tacik-Kırgız sınırının ancak 600 kilometrelik kısmı sorunsuz ve net olarak çizilebilmiş… Geri kalan 370 kilometrelik sınırın en az 70 noktasında sık sık problemler yaşanıyor… Ve bu problemler her iki ülkenin de 1991 yılında Sovyetler Birliği’nden bağımsızlıklarını kazandıktan sonra giderek artmaktadır… Tacikistan; bağımsızlığını elde etmesinin ardından, uzun bir süre 100 bin ölü ve 500 bin göçe neden olan çeşitli gruplar arasındaki iktidar çatışmalarına da sahne olmuştur.

Geçtiğimiz 28 Nisan’da meydana gelen yeni bir sınır çatışması sonucunda kana bulanır bu 2 Orta Asya ülkesi… Gittikçe değeri daha iyi anlaşılan, önümüzdeki dönemlerde savaşlara neden olacak boyutta, stratejik bir önem kazanacak olan suyun; bölgedeki paylaşımını kontrol etme tartışmaları yüzünden çıkan silahlı çatışmalar, 50’den fazla insanın ölümüne, yüzlercesinin yaralanmasına ve 10 bin kişinin tahliye edilmesine neden olur.

Diğer komşu ülkelerle de sorun yaşayan Tacikistan, güneyinde yer alan Afganistan ile uzun bir ortak sınıra sahiptir… Bu sınır, Afganistan’da üretilen uyuşturucuyu pazarlayan mafyanın kontrolünde bulunmaktadır… Dolayısı ile, Tacikistan sınırlarının sorunsuz olması mafyanın işine gelmemektedir.

Öte yandan Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra çalışmalarına başlanıp 3 Ekim 2009’da kuruluşu resmen deklere edilen ‘Türk Konseyi’nin (Türk Keneşi) Türkiye, Azerbaycan, ve Kazakistan’la birlikte kurucu ortağıdır Kırgızistan… Yani ‘Bir Millet Altı Devlet’ oluşumunun içinde yer almaktadır.

Bu yüzden Tacikistan, kendini Türk Devletleri tarafından kuşatılmış ve yalnızlaştırılmış hissederek, ortak sınırları olmamasına rağmen, din ve dil bakımından benzeştikleri İran’a yakınlaşmaktadır… Bu yakınlaşmanın sonucu olarak geçtiğimiz ayın başlarında İran ile Tacikistan ‘Ortak Askeri İşbirliği Antlaşması’ imzalar… Öte yandan doğuda sınır komşusu olan Çin tarafından, ‘Bir Kuşak, Bir Yol’ projesi kapsamında oldukça iyi bir ekonomik destek görmektedir.

Türk Konseyi Genel Sekreteri Amreyev, kanlı sınır çatışmaları üzerine yaptığı açıklamada; Kırgız tarafının barışın sağlanmasına yönelik çalışmalarından övgü ile bahsederek, tarafları gerginliği artırıcı eylemlerden kaçınmaya davet etmiştir… Amreyev, doğal olarak Türk Konseyi üyesi olan Kırgızistan’ın tarafını tutmuştur.

Bölgede bir çatışma olması, her iki ülke ile de uzun sınırlara sahip Çin’in işine gelmeyecektir… Çin, ‘Bir Kuşak, Bir Yol’ projesini hayata geçirebilmek için yıllardır güzergah üzerindeki ülkelerde yatırımlar yaparak milyarlarca dolar harcamaktadır.

Öte yandan Türk Konseyi’nin en güçlü üyesi olan Türkiye’nin, yaşanabilecek herhangi bir çatışmada Kırgızistan’ı yalnız bırakmayacağı çok iyi bilinmektedir… Zaten Konseyin kurulma amaçlarından birisi de budur.

‘Bir Kuşak, Bir Yol’ projesinin en güçlü partnerlerinden biri olan Türkiye ve bu projeyi sorunsuz hayata geçirmeye çalışan Çin’in bir araya gelip; Kırgızistan ile Tacikistan arasındaki sınır problemlerini düzeltmek için onlara yardımcı olmaları gerekmektedir… Bölgenin istikrarı için bu şarttır.

Günün Sözü

Hepimiz özel bir nedenle buradayız; geçmişinizin tutsağı olmayı bırakıp, geleceğinizin mimarı olun.

Robin Sharma

Kanadalı yazar

Görüşlerinizi Bildirin

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.

YAZARIN DİĞER YAZILARI

İNGİLİZCE YAZILARI