Kurban Bayramı - BARIŞ SANIGÖK

20 Temmuz 2021 Salı 01:10

İlk kurban, Hâbil ile Kâbil, Allah-u Teâlâ'ya kurban sundular. Kimin kurbanı kabul olunursa, o İklimya ile evlenecekti. Hayvancılıkla uğraşan Hâbil bir koç, ziraatle uğraşan Kâbil ise sürü içinde bulunan en cılız koyunu alıp bir dağın başına bıraktı…

Kur’ân-ı Kerîm’de Hz. İbrâhim’in oğlunu kurban etmesi hadisesi isim verilmeksizin nakledilir. Buna göre Hz. İbrâhim (a.s), Nemrut ile putperest kavmi tarafından atıldığı ateşten kurtulup onlardan ayrıldıktan sonra hiç çocuğu olmadığı için Allah’tan salih bir evlat ister ve kendisine akıllı, iyi huylu bir erkek çocuk müjdelenir…

Hicri takvim bir ay takvimi olduğu için yıllar güneş temelli miladi takvimden 10 gün kısadır. Bu nedenle Kurban Bayramı her sene 10 gün daha erken kutlanır. Yaklaşık 33 senede bir bu bayram aynı tarihlere tekabül eder.

Kurban Bayramı, nüfusunun çoğunluğu Müslüman olan birçok ülkede dini bayram olmasının yanı sıra İslam coğrafyasında resmi tatil ilan edilir. Ramazan Bayramı ile beraber İslam dinindeki en önemli iki bayramdan biridir.

Mekke’nin fethinde Kâbe putlardan temizlenirken Kâbe’nin içinden ellerinde fal oklarıyla Hz. İbrâhim (a.s) ve Hz. İsmâil (a.s)’ın heykelleri de çıkarılınca Rasûl-i Ekrem onların bu işi hiç yapmadıklarını söyleyerek putperestlik malzemesi haline getirilmelerinden duyduğu üzüntüyü dile getirmiştir (Müsned, I, 334, 365; Buhârî, “Enbiyâʾ”, 8, “Meġāzî”, 48, “Ḥac”, 54). Bir başka hadiste Hz. Peygamber, kendi torunları Hasan ve Hüseyin için yaptığı duayı daha önce İbrâhim’in de oğulları İsmâil ve İshak için yaptığını ifade etmiştir (Müsned, I, 236; Ebû Dâvûd, “Sünnet”, 20; İbn Mâce, “Ṭıb”, 36; Tirmizî, “Ṭıb”, 14).

Not: Amr Hubel adlı putu Mekke'ye getirip Zemzem Kuyusu'nun üst tarafına, Kâbe'ye yakın bir yere koymuş ve herkesi ona tapınmaya çağırmıştı.

Hubel Mekke'nin koruyucu ilahı olarak görülürdü. Önemli olaylarda danışılmak üzere 7 oktan oluşan fal okları bulunur, bu oklar ile Hubel'in görüşünün hangi doğrultuda olduğuna karar verilirdi. Kırmızı bir taş türünden yapılmış heykeli Kabe'nin içinde bulunuyordu. Bu konuyu ilerleyen günlerde köşe yazımda paylaşacağım...

Arapça: İd el-Adha, Farsça: Eyd-el Kurben), Müslümanlar tarafından Hicri takvime göre Zilhicce ayının 10. gününde kutlanan dini bir bayramdır. Zilhicce ayının onuncu gününde 'Eyyêm-i nahr' (Kesme günleri) ve bir önceki gün olan Zilhicce ayının dokuzuncu gününe de Arife denir. Kurban Bayramı, aynı zamanda İslam aleminin her yıl Mekke'de hac farizasını ifa ettikleri vakittir.

İslam dini terimi olarak Kurban, Allah’a yaklaşmak ve Allah rızasına ermek niyetiyle kesilen, kurban edilen, hayvan demektir. Kur'ân-î Kerim'de geçen Hz. İbrahim peygamber ve oğlu Hz. İsmail (a.s) ile ilgili kıssadan yola çıkarak, kurban kavramı, çok daha genel bir adanmışlığı, Allah için bireyin her şeyini feda edebilecek olmasını, Allah'a teslimiyeti ve ona karşı şükür içinde olmayı ifade etmektedir. Kur'ân-î Kerim Hac Suresi ayet 36 ve 37 de bu konu işlenmiştir.

Kur'ân-î Kerim'in metinlerinde bahsi geçen çocuğun "yumuşak huylu, uslu bir erkek çocuk" olmasından bahsedilip ismi belirtilmemiştir (Saffat -101). Fakat İbrahim'in ilk çocuğu İsmail olduğu ve ayetin devamında İshak müjdelendiği için İsmail olarak tefsir edilir ve müslümanlar çocuğun İsmail olduğuna inanırlar.

Diğer İslami kaynaklara göre, İbrahim Peygamberin eşinin kısır olması nedeni ile bir çocuğu olmayınca bu bazı rivayetlere göre 125 yıl Allah'a yalvarır, dua eder. Kendisinin ve eşinin yaşlı olduğu bir zamanda mucizevi bir şekilde oğlu olur. Çocuk biraz büyüdüğünde, İbrahim peygamber rüyasında onu kurban etmesi gerektiğini görür. Oğluna "Yavrum, ben rüyamda seni boğazladığımı gördüm. Düşün bakalım, ne dersin?” dedi. O da, “Babacığım, emrolunduğun şeyi yap. İnşallah beni sabredenlerden bulacaksın” der. Peygamberlerin rüyaları normal insanların rüyalarından farklı olduğundan bu bir emir olarak kabul edilmiş ve Hz. İbrahim peygamber oğlunu kurban etmeye götürmüştür. Ancak Allah'ın emriyle bıçak çocuğu kesmez. Bu esnada Cebrail kucağında bir koç ile gelir. Bu imtihan başarı ile geçildikten sonra tüm İbrahimi dinlerde Zilhicce ayının 10. günü aynı şekilde kurban kesilerek kutlanan bayram olmuştur. İslam peygamberi, Hac gibi terk edilen İbrahim geleneği, tekrar hayata geçirmiştir.

Hz. İsmâil (a.s) etrafında gelişen olaylar arasında babası tarafından annesi Hacer’le birlikte Mekke’de bırakılması, zemzemin ortaya çıkmasına sebep oluşu bundan dolayı zemzem kuyusu için "bi’r-i İsmâil" tabiri kullanılır), Mekke şehrini kurması, burada babasıyla birlikte Kâbe’yi bina etmesi, kurban edilmesi, şeytana karşı gelmesi önem arzeder. Bilhassa kurbanla ilgili olaylar kurban bayramını konu alan iydiyyelere, diğer birçok hususiyeti de ilâhi, devriyye ve duraklara malzeme teşkil etmiştir.

Başka bir hadiste; Hz. İsmâil koşup oynayacak çağa geldiğinde Hz. İbrâhim onu kurban etme emrini alır; Mekke’ye giderek İsmâil’e birlikte odun kesmeye gideceklerini, iple bıçak almasını söyler. Şeytan, İbrâhim’in önüne çıkarak kendisini bu işten vazgeçirmeye çalışır. Daha sonra Hz. İsmâil’i, ardından da Hâcer’i kandırmak ister, fakat başarılı olamaz. Sebir dağına vardıklarında İbrâhim oğluna gerçeği açıklar. İsmâil ise babasına yüklendiği görevi yerine getirmesini, endişe etmemesini, kendisinin sabredeceğini, ancak yine de kendisini sıkı bağlamasını ve yüzü koyun yatırmasını söyler; fakat bıçak kesmeyince İsmâil’in yerine bir koç gönderilir.

Kurban Bayramı; kederin sevince dönüştüğü, hem hoş görü hem de birlik ve beraberliğin oluştuğu, kardeşliğin pekiştiği, dostlukların ön plana çıktığı, küslüklerin barış ile sağlandığı terimdir.

Nitekim; özellikle yoksullara, dağıtmak için kurban edilen, dana, manda, keçi veya koyun eti dağıtılır, yardım edilir.

Çocukları sevindirmek icin bayram harçlığı verilir. Bayram için gusül abdesti alınır.

Bayramlık kıyafetler giyilir.

Aile büyüklerinin gönülleri, rızaları alınır, dini makamlar ziyaret edilip orada dualar okunur.

Ölmüşlerimizi rahmetle anmak için mezarlık ziyaretinde bulunulur.

Görüşlerinizi Bildirin

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.

YAZARIN DİĞER YAZILARI