İyi miyim Yoksa Kötü mü Sorgularken - CAN UĞURATEŞ

26 Ekim 2021 Salı 11:01

Zihinlerde sürekli bir arayış vardır. Sorular, sorular, sorular. Bireyin beyni sürekli kendini sorgular. En çok sorgulanan da iyilik ve kötülük kavramlarıdır. Ben iyi miyim, yoksa kötü müyüm sorgulaması hemen her sosyal ilişki süresince beyni işgal eder. Her tartışmanın, gerginliğin ardından gecikmeksizin devreye girer. Bireyin, aileden başlayarak çalışma ortamına kadar genişleyen sosyal çevresinde oluşturduğu ilişkilerde, en çok sorgulanandır iyi veya kötü olmak. Aslında her insan hem kötüdür hem de iyi. Derecesi ise karşılaşılan davranış şekline bakış açısıyla orantılıdır.

Nedir iyi? İyi: İstenilen, beğenilen nitelikleri taşıyan, beğenilecek biçimde olan. Kötü karşıtı; istenilen, beğenilen, yerinde, yararlı, uygun bir biçimde tanımlarıyla anlamlandırılır. O halde akla ilk gelen soru: Kime göre ya da hangi değerlere göre olacaktır. Bu durumda ortaya bir realite çıkar: İyilik göreceli bir kavramdır.

Nedir kötü? Kötü: İstenilen, beğenilen nitelikte olmayan, hoşa gitmeyen, fena. İyi karşıtı; zararlı, tehlikeli; korku, endişe veren; kaba ve kırıcı; kişi veya toplum üzerinde olumsuz etkileri olan tanımlarıyla anlamlandırılır. Bu durumda akla ilk gelen soru yine: Kime göre ya da hangi değerlere göre olacaktır. O halde kötü kavramı da görecelidir. Çünkü kişilerin veya toplumların değer yargılarına göre, bakış açılarına göre farklılık göstermesi olasıdır.

Peki bu durumda, iyi miyim yoksa kötü mü sorusunun cevabına nasıl ulaşabileceğiz?

Doğrusu, insan ne düşünüyorsa odur ve insan esasen düşündüğü şeydir. Çünkü insanı düşünceleri yönlendirir, iyi ya da kötü. Bu nedenle de insan, iyiyi de kötüyü de kendisinde barındırır ve kendine çeker. Aslında temel yasa bellidir. Düşündüğünden öte değilsin ve düşüncelerinin davranışlarına yansıması ayna gibi görünüme neden olur. Yaptığını bulursun. İyi düşünür ve bu iyiliği davranışlarına yansıtırsan karşılığında iyilik, kötü düşünür ve davranışlarına yansıtırsan karşılığında kötülük görürsün. Sosyal toplumda her şey karşılıklıdır. Saygılı olursan saygı görürsün. Şiddet şiddeti, stres stresi, gerilim gerilimi, güler yüz güler yüzü, sevgi sevgiyi tetikler. Temel yasa iyilik üzerine kurguludur ve iyilik yaptıkça insan sonsuz huzura kavuşur.

İyi miyim yoksa kötü mü sorusunun cevabı esasen oldukça basittir. Eğer diğer insanlara, kendinize davranılmasını istediğiniz şekilde davranıyorsanız, kuvvetle muhtemel iyisiniz. Tabii ki sosyal toplumun değer yargıları doğrultusunda, olumlu davranışlar sergilediğiniz sürece. Çünkü sizin değer yargılarınız da içinde bulunduğunuz sosyal toplumun değer yargılarıyla çelişebilir. Yani siz, kendinize davranılmasını istediğiniz gibi diğerlerine davranışlarınızı da düzenliyorsanız, bilmelisiniz ki sizin değerlerinizle toplumsal yapının değerleri de uyumlu olmalıdır. Aksi halde devreye görecelik girer, yargılar çarpışır ve üzülürsünüz.

Temel yasa: Her koşulda, diğerlerine davranış şekillerinizi, size nasıl davranılmasını istiyorsanız o şekilde düzenlerseniz, içinde bulunduğunuz sosyal yapı değerlerine göre sapkın da değilseniz, biliniz ki o toplumsal yapıda, siz iyi bir insansınız.

Başarmaktan yola çıkarak, iyinin güzel bir tanımına daha ulaşmak mümkün: R.W Emerson, “Sık sık ve çok gülmek;/ Zeki insanların saygısını kazanmak/ Ve de çocukların sevgisini;/ Dürüst eleştirmenlerin takdirini kazanmak./ Sahte dostların ihanetine dayanmak;/ Güzelliği takdir etmek,/ Başkalarındaki en iyiyi bulmak,/ Dünyayı bir parça daha iyi terk etmek,/ İster sağlıklı bir çocukla ya da bir parça bahçeyle/ İsterse bir sosyal koşulu iyileştirerek;/ Siz yaşadığınız için/ Tek bir canlının bile daha kolay nefes aldığını bilmek,/ İşte budur başarmak.” derken, esasen temel yasaya da farklı bir tanım getiriyor. O halde siz yaşadığınız için diğer canlılar daha kolay nefes alabiliyorsa, temelde, bilmelisiniz ki iyi tanımının da kapsamındasınız.

Görüşlerinizi Bildirin

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.

YAZARIN DİĞER YAZILARI